Bugun...
MÜZİĞİN ALFABESİ ''NOTA"LAMAYI KEŞFEDEN BİR RAHİP...


Mehmet ÜNLÜ ...
mehmetmedya@gmail.com
 
 

Müziğin temeli olan notanın dizilmesini oluşturan sistemi yani, müziğin alfabesini bulup geliştiren bir İtalyan rahiptir.

Guido Aretinus (D'arezzo)  adındaki rahip;  gam dediğimiz ve piyano gibi klavyeli enstrümanlarda  “oktav” olarak adlandırılan  notanın temel dizelerini bir ilahi ile keşfetmiştir.

Bu temel dizeler Aziz Jochanes' e ithaf edilen Hymnus (ilahi)’un  ilk altı satırının başlangıç heceleridir. Daha sonra bu altı heceye sesi de ilave edilmiş, daha da sonra ilk ses olan UT hecesi DO ile değiştirilmiş ve bugünkü halini almıştır. Yani; DO, RE, Mİ, FA, SOL, LA, Sİ

İtalya’nın  Toskana şehrindeki Da Arezzo katedralinde görev  yapan Rahip Guido, 1030 yılında koroda çocuklara duaları ezberletmek için bir yöntem bulur ve  bu yöntemle bir dizinin 8 notasını sergileyecek biçimde önce çocuklara bir halk ezgisi öğretir, sonra bunu Latince ve dinsel içerikli bir metne çevirir.

Elinin parmaklarındaki girinti - çıkıntılara metnin ilk hecelerini yazan Guido,  bu yöntem  ile müzik tarihinde Guido D'arezzo' nun eli olarak anılır.



Ut queant laxis (ut do) Do-minus-Yaradan, Mutlak
Re sonare fibris.           Re-rum     -Madde
Mi ra gestorum,            Mi-raculum-Mucize
Fa muli tourum,            Fa-milias Planetarium-Gezegenler ailesi- Güneş Sistemi
Sol ve Polluti,               Sol-is   - Güneş      
La bii reatum,               La-ctea Via-Samanyolu   
Sancte joannes (sa si olacaktır). Si-deras- Gökler

 

Anlamı:

“Sadece senin hizmetçilerin

Özgürce ilahi söyleyebilir

İşlerinin mucizeleri hakkında

Günahlarının lekelerini sil

Onların dudaklarından

Aziz Jochanes”


Bu metnin ilk heceleri zamanla dünyada “NOTA” diye kabul edilerek  bir sistem haline getirilerek, icracıyı ezberden kurtarıp hem müzik parçalarının uzamasına hem de çeşitli dönemlere ve ülkelere ait notalanmış eserlerin katılmasıyla repertuarın zenginleşmesine ve çeşitlenmesine imkan verdi.

Bu arada,  gamı oluşturan  notalar şifre olarak da adlandırılır ki;

C-Do, D-Re, E-Mi, F-Fa, G-Sol, A-La, B-Si’dir.


Yukarıdaki ilâhinin ilk heceleri UT, RE, Mİ, FA, SOL, LA idi. Sonraları baştaki «UT»a «DO» denildi. Sonuna da «Sİ» eklendi.

Böylece «DO, RE, Mİ, FA, SOL, LA, Sİ»den ibaret olan, bütün esas tonları içinde toplayan “GAM” meydana geldi. Bu tonların aralıklarını da ilk tespit eden ve  FA anahtarını kullanan Guido’dur.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
ÇOK OKUNAN HABERLER
GÜNDEMDEN BAŞLIKLAR
YUKARI